10 نشانه حضور ویروس در سالن های پرورش قارچ

 بیماری های ویروسی در سالن های پرورش قارچ دکمه ای سخت ترین انواع بیماری ها هستند زیرا تشخیص بیماری های ویروسی و کنترل آن ها بسیار مشکل است. معمولاً نتیجه ی حضور و فعالیت یک ویروس در سالن های پرورش، کاهش ناگهانی در عملکرد محصول و یا فقدان کامل قارچ ها در سطح بستر می باشد.

در این مقاله به 10 نشانه ی حضور ویروس ها در سالن های پرورش قارچ دکمه ای پرداخته می شود:

1- اگر قبل از مرحله ی خاکدهی ویروس نقاط مختلفی از بستر را آلوده کرده باشد، ممکن است در فلش اول مقداری قارچ از این مناطق تولید شود ولی در فلش های بعدی از این مناطق آلوده هیچ قارچی به دست نمی آید و در کل عملکرد کاهش می یابد.

2- اگر ویروس در مرحله ی خاکدهی و یا مراحل بعد از آن، سالن را آلوده کند، کاهش عملکرد کمتر خواهد بود. در این حالت، قارچ های تغییر شکل یافته که خاکستری رنگ هستند را می بینیم، ولی خطری که آلودگی بعد از مراحل خاکدهی ایجاد می کند، شیوع و انتقال ویروس به سایر سالن ها و دیگر نقاط مزرعه برای دوره های بعدی تولید است.

3- اگر بذر آلوده به ویروس وارد کمپوست شود، در هنگام تقاطع و ورود به فاز زایشی میسلیوم های سالم و میسلیوم های آلوده، ویروس ها وارد هیف ها شده و در سرتاسر میسلیوم ها پخش می شوند و با انجام عملیات رافلینگ و ککینگ انتشار بیماری سریع تر انجام می گیرد، شناسایی حضور ویروس در این مرحله بسیار مشکل است.

بیماری ورتیسیلیوم قارچ دکمه ای

بیماری حباب خشک، که توسط قارچ Verticilium fungicula ایجاد می شود، یک بیماری بسیار رایج در پرورش قارچ دکمه ای است که به سرعت انتشار می یابد. پرورش دهندگان قارچ اکثراً از ابتلای محصول خود به این بیماری ترس دارند زیرا اگر ظاهر قارچ مبتلا شده به این بیماری، شبیه به بیماری لکه باکتریایی است و لذا تشخیص این دو از یکدیگر مشکل است. علائمی که این بیماری در نژادهای مختلف قارچ ایجاد می کند، متفاوت است اما باید توجه داشت که این بیماری فقط از طریق اسپور انتقال می یابد. ورتیسیلیوم معمولاً بر روی قارچ های Agaricus bitorquis ایجاد نمی شود اما شیوع آن در گونه Agaricus bisporus متداول بوده و می تواند سبب کاهش شدید محصول شود.

علائم ظاهری بیماری

علائم ظاهری که این بیماری در قارچ دکمه ای ایجاد می کند:

• درصورتی که قارچ در مرحله ته سنجاقی مورد حمله این قارچ انگل قرار گیرد، قارچ ها به شکل پیاز در می آیند یعنی ساقه از کلاهک ضخیم تر و کلفت تر خواهد شد.
• در مراحل بعد از سنجاقی شکل بودن، در اثر توقف رشد سلول های مورد حمله، ساقه خمیده و کج می شود.
• نوارهایی از بافت سطحی قسمت هایی که رشدشان متوقف شده است، پوسته پوسته می شوند.
• اگر کلاهک مورد حمله قرار گیرد، کلاهک لب خرگوشی پیدا می کند.
• قارچ های مورد حمله، متمایل به سبز شده و اگر آلودگی در انتهای مراحل رشدی رخ بدهد برجستگی های کپه ای سبز رنگ بر روی کلاهک دیده می شود.
• رنگ کلاهک قهوه ای روشن شده و یا لکه های قهوه ای روشن بر روی کلاهک معروف به لکه ورتیسیلیوم دیده می شود.
• اگر آلودگی شدید شود، کلاهک ترک دار می شود.

 

روش های انتشار بیماری 

این بیماری به روش های مختلف می تواند انتشار یابد که در همه روش ها فقط اسپور قابل انتقال است. این روش ها شامل موارد زیر است:

• این قارچ در کمپوست رشد نمی کند و انتقال آن معمولا از طریق انتقال خاک پوششی آلوده، رخ می دهد.
• امکان دارد که این بیماری از طریق ظروف آلوده انتقال یابد.
• اسپور این قارچ توسط مگس های Phoridae و Sciaridae ، دستگاه ها و تجهیزات و سایر عوامل، به سرعت انتقال می یابد.

 

• حباب خشک، سریع تر از حباب تر انتقال می یابد زیرا کنیدی ها در این گونه کوچک تر بوده و به راحتی توسط این مگش ها انتقال می یابد.
• در هنگام آبیاری اسپورها بر روی زمین می ریزند و وقتی خشک شدند، توسط جریان هوا انتقال می یابند.
• درصورتی که دمای بالای سالن رشد، بالاتر از 20 درجه باشد، شدت گسترش آن بیشتر می شود.
• رطوبت بالاتر از حد استاندارد در سالن و بستر کشت و نیز هوای ساکن در سالن که در واقع با افزایش غیر مجاز دی اکسید کربن همراه است نیز سبب حمله این بیماری می گردد.

کنترل ورتیسیلیوم

جهت کنترل این بیماری باید به موارد اشاره شده در زیر توجه داشت:

• بیشترین توجه، بر رعایت اصول بهداشتی باشد.
• مگس های Phoridae و Sciaridae را کنترل کنید.

 

 

• در مجاری ورود هوا، فیلتر قرار دهید تا از ورود اسپور این قارچ جلوگیری کند.
• خاک پوششی و ظروف مورد استفاده را ضد عفونی کنید.
• محل های آلوده را با اسپری محلول 2 درصد فرمالین تجاری، ضدعفونی کنید.
• تمام نمونه های بیمار را جدا کرده و در کیسه بزرگ، به بیرون از سالن انتقال دهید.

 

• در حالت حمله شدید، از قارچ کش های سیستماتیک مانند بنومیل، کاربندازیم و تیوفانات متیل برای کنترل بیماری در دوره رشد استفاده کنید.
• یک هفته پس از ریختن خاک پوششی و یک هفته پس از برداشت قارچ، از قارچ کش کلروتانونیل برای ضد عفونی استفاده کنید.
• اگر بلافاصله پس از ریختن خاک پوششی، از فرمالین برای ضد عفونی استفاده کردید، درصورت وجود آلودگی شدید، 9 روز پس از ریختن خاک پوششی، از پرکلراز استفاده کنید.
• قارچ های آلوده را به هیچ وجه طی برداشت جمع نکنید بلکه صبر کنید زمانی که برداشت خاتمه یافت، آنها را جمع آوری کرده و به داخل کیسه های بزرگ بریزید و به بیرون از سالن انتقال دهید.
• برداشت را از کمپوست بسترهای جوان شروع کنید و سپس به سراغ بسترهای پیر بروید.
• مرحله گرمادهی را دقیق و مناسب انجام دهید در این مرحله دمای کمپوست(نه دمای اتاق) به مدت 12 ساعت باید در حدود 70 درجه سانتی گراد، ثابت بماند.
• این قارچ دوست دار حرارت است بنابراین در صورتی که بتوان در زمان برداشت، دمای کمپوست را کمتر از 20 درجه سانتی گراد نگه داشت، گسترش این بیماری کم خواهد شد.

نکته

قبلاً برای مبارزه با این قارچ، از قارچ کش های گروه بنزیمیدازول استفاده می شد ولی در سال 1973 و به دلیل مشاهده برخی مقاومت ها، قارچ کش های پروکلراز و کلروتالونیل استفاده می شوند. البته باید توجه داشت که قارچ کش های پروکلراز (اکورد) به سادگی در بافت های گیاهی تجمع می یابد. به همین دلیل باید قبل از استفاده، موارد احتیاط و پیش بررسی های لازم انجام گیرد.