قارچ های خوراکی و سمی

قارچ های خوراکی بدلیل اهمیت غذایی، نه تنها برای افراد بیمار پیشنهاد می شوند بلکه برای سایر افراد نیز توصیه می شوند. قارچ دارای 75 تا 90 درصد آب می باشد که آب موجود در آن، باعث انحلال عناصرغذایی با ارزش در قارچ شده است. از طرفی میزان پروتئین بالای قارچ ها می تواند برای کسانی که توانایی خرید گوشت را ندارند، جاگزین شود.

قارچ های خوراکی چربی و کالری پایینی دارند و از این رو برای کسانی که رژیم لاغری دارند توصیه می شود. قارچ ها دارای ویتامین های A، K، C، B1، B2، B6، بیوتین، پانتوتنیک اسید و نیاسین می باشد، همه ی این دلایل باعث شده است تا قارچ ها را برای سلامتی انسان مفید بدانند و در درمان بیماری ها نیز استفاده شوند.

معمولاً برای قارچ های سمی اصطلاح Toadstool بکاربرده می شود. اما مهم ترین سوالی که در مورد قارچ های سمی ایجاد می شود، نحوه تشخیص آن ها از قارچ های خوراکی است.

 بهترین روش برای تشخیص قارچ های سمی از قارچ های خوراکی این است که، اگر کسی گونه های خوراکی را دقیقاً بشناسد می تواند گونه های سمی را نیز تشخیص دهد، بنابراین بهترین روش تشخیص قارچ های سمی، آگاهی و شناسایی دقیق از قارچ های خوراکی است که آن نیز نیازمند مهارت و تخصص می باشد. گاهی مشاهده می شود که قارچ هایی با ظاهری جذاب در طبیعت وجود دارند، ولی در برخورد با آن ها نیز نباید مصرف نمود زیرا صرفاً از روی ظاهر قارچ نباید از سمی نبودن آن اطمینان حاصل نمود. نکته ای که باید به آن توجه شود در برخورد اولیه با یک قارچ جدید، احتیاط شود زیرا احتمال بروز حساسیت و سمیت در انسان وجود دارد. در برخی از قارچ ها حتی احتمال مسمومیت های شدید و مرگ نیز وجود دارد.

طبقه بندی علمی و غیر علمی قارچ

در طبقه بندی علمی، سلسله قارچ ها به دو دسته قارچ های حقیقی و قارچ های کاذب تقسیم می شوند که این دو دسته خود به زیر دسته هایی تقسیم می شوند و در نهایت قارچ های خوراکی مربوط به رده ی بازیدیومایست ها تقسیم می شوند.

 گاهی قارچ ها را به صورت غیرعلمی نیز می توان تقسیم بندی نمود که بنا بر سلیقه افراد، این نوع تقسیم بندی متفاوت می باشد، در این دسته بندی قارچ ها را به چهار دسته قارچ های صنعتی، قارچ های دارویی، قارچ های خوراکی و قارچ های سمی تقسیم می کنیم.

تشخیص قارچ ها از همدیگر

قارچها در طبیعت بسیار فراوانند، که بعضی از آنها خوراکی و بعضی دیگر سَمّی می باشند. سوالی که معمولاً از یک قارچ شناس می شود این است که چگونه می توان قارچ سمی از قارچ خوراکی تشخیص داد. واقعیت امر این است که تشخیص قارچ سَمّی از قارچ خوراکی بسیار مشکل است در گذشته گفته می شد که قارچهای سَمّی در اثر قطعه قطعه شدن تغییر رنگ می دهند و هنگام طبخ اگر سکه نقره در مجاورت آنها قرار گیرد سکه سیاه می شود یا آنکه قارچهای سمی را حلزون نمی خورد و چنانچه با پیاز تماس پیدا کند پیاز قهوه ای رنگ می شود، این قضاوتهای عجولانه در تفکیک گونه های سمی و خوراکی نه تنها هیچ ارزشی ندارد بلکه گاهی سبب ایجاد مسمومیت های خطرناکی نیز می شود. قارچهای سمی یا خوراکیِ تازه سکه نقره یا پیاز را سیاه نمی کند بلکه قارچهای فاسد یا در حال فساد مواد گوگرد دار از خود تولید می نماید که موجب سیاه شدن بعضی از اجسام می گردد، همچنین وجود حلقه بر روی ساقه قارچ نیز نمی تواند دلیل خوراکی بودن آن باشد، زیرا قارچهای سمی آمانیتا نیز دارای حلقه می باشند. بهترین راه تشخیص قارچهای سمی و خوراکی از یکدیگر به خاطر سپردن صفات ظاهری می باشد و از مصرف قارچهایی که در خوراکی بودن آنها اطمینان وجود ندارد باید اجتناب کرد. مسمومیت قارچی فقط از طریق خوردن ایجاد می شود و هیچ قارچی از طریق لمس کردن انسان را مسموم نمی کند. از تعداد چهار هزار گونه قارچ شناسایی شده حدود 700 الی 800 گونه آنها خوراکی است و لکن تعداد گونه های قارچی سَمّی خیلی کم و محدود، 60 – 70 گونه می باشد

روشهای تشخیص قارچ خوراکی و سمی

به طور کلی قارچ از رستنی ‌هایی است که ریشه و برگ و گل ندارد و فقط بدنه دارد.
سبز رنگ نیست و ماده ی کلروفیل در آن وجود ندارد. اغلب در جاهای مرطوب یا تنه درختان می ‌روید.
برخی از آن ها خوراکی و برخی سمی هستند و قارچ ‌های بسیار ریزی هم روی برخی خوردنی‌ ها پیدا می ‌شود که به آن کپک می ‌گویند.
اغلب قارچ‌ های صحرایی به دلیل آن که به صورت طبیعی و به دور از هر گونه کود و مواد شیمیایی در طبیعت در مقابل نور خورشید رشد می ‌کنند در مقایسه با قارچ‌ های صنعتی از ارزش غذایی بسیار بالاتری برخوردار هستند.

ظاهر این قارچ ‌ها در مقایسه با قارچ ‌های صنعتی متفاوت است و اندازه بزرگ ‌تری دارند. در کل پروتئین قارچ ‌ها دو برابر پروتئین اغلب سبزیجات است.
قارچ‌ ها 2 تا 3 درصد چربی مفید دارند که البته در مویرگ ‌ها رسوب نمی ‌کند و حتی برای دفع مواد زاید از روده‌ ها نیز مفید و از این رو برای افراد مبتلا به یبوست و بواسیر نافع است.
لیسیتین موجود در قارچ میزان کلسترول خون را در سطح پایین نگه می ‌دارد و به دلیل آن که در هر 100 گرم آن تنها 27 کالری انرژی نهفته است، آن را به عنوان یک غذای رژیمی مورد توجه قرار داده‌ اند.
قارچ 70 تا 90 درصد ویژگی هضم شدن دارد و سرشار از ویتامین‌ های گروه B و C است، لذا برای کسب انرژی و رفع خستگی و بی‌ حوصلگی مفید است.

مصرف قارچ را به دلیل پتاسیم فراوان به افراد مبتلا به فشار خون بالا توصیه می ‌کنیم.

قارچ به علت داشتن کروم در کنترل بیماری دیابت موثر است.

همچنین سرشار از آهن، کلسیم، مس و منگنز بوده و کلاهک آن غنی از فسفر است و می‌ تواند نیاز بدن را تامین کند.

همین‌ طور قارچ سرشار از  ویتامین Dاست که می ‌تواند خصوصا برای سالمندان و افرادی که در سنین یائسگی هستند، باعث تقویت استخوان‌ ها و جلوگیری از پوکی استخوان شود.

اگر به صحرا رفته‌ اید و با دیدن قارچ‌ های صحرایی وسوسه شده ‌اید، برای تشخیص خوراکی بودن آن ها از افراد بومی منطقه کمک بگیرید. گفتنی است، قارچ‌ های سمی در مقایسه با قارچ‌ های خوراکی به سختی قابل تشخیص هستند، لذا بد نیست بدانید قارچ‌ های سمی در طبیعت و بیشتر در جنگل ‌ها و در بیخ و انتهای درختانی مثل زیتون، گردو و انجیر می ‌رویند. در فضله گاو، مردارها و نزدیک لانه حیوانات سمی نیز رشد می ‌کنند و بسیار خطرناک هستند.
اغلب به رنگ سیاه، سرخ و سفید و کمی لزج و بدبو هستند. وجود زائده کیسه مانند در پایه برخی قارچ‌ ها معمولا نشان از سمی بودن آن ها است.
کسانی که قارچ ‌های سمی خورده ‌اند 4 تا 5 ساعت و گاهی 12 تا 16 ساعت بعد از مصرف علائم مسمومیت در آن ها ظاهر می‌ شود. این علائم شامل استفراغ، بی‌ حالی، عطش زیاد، دل درد، سرگیجه و همچنین عوارض روحی است که باید فورا بیمار مسموم را به پزشک برسانید.
گفتنی است مرغوب ‌ترین قارچ‌ های خوراکی قارچ‌ هایی هستند که کلاهک آن ها بسته باشد یعنی شکاف ‌ها و تیغه‌ های زیر کلاهک دیده نشود و ظاهری خوب و تازه و بدون لک داشته باشد.               

برای شناخت قارچ سمی به صورت صحرایی روشهایی وجود دارد که دقیق نیستندآنها عبارتند از:

1)     اگر در یک آب جوش جوشانده شود بخارات حاصل از قارچ سمی، قاشق نقره ای را سیاه می کند.
2)     اگر قارچ سمی را در شیر خوراکی بیاندازیم شیر را می برد.
3)     قارچهایی که پایه آن در کیسه ای قرار دارد سمی است.
4)  نوعی قارچ که کلاهک آن قرمز با دانه های سیاه می باشد قارچی است بسیار سمی که قدرت آن را دانشمندان در جزء قویترین سموم قرار داده اند

پنج۵ روش برای تشخیص درست قارچ‌ خوراکی و غیرخوراکی

 کسانی که از قارچ به عنوان وعده غذایی استفاده می‌کنند با تنوع بسیار زیادی از انواع قارچ‌ها در طبیعت روبه رو می‌شوند. در امریکای شمالی هزاران گونه قارچ خوراکی وجود دارد. در بین این تعداد زیاد قارچ تقریبا اکثر آنها خوراکی هستند. این در حالی است که در تعداد گونه‌های سمی قارچ‌ها در طبیعت اختلاف نظر وجود دارد و برخی بر این باورند که ۲۵۰ گونه از قارچ‌های موجود در طبیعت بسیار خطرناک بوده و سلامتی شخص مصرف کننده را با خطر جدی مسمومیت روبرو می‌کنند. با توجه به اعداد بالا می‌توان نتیجه گرفت که درصد احتمال مسمویت افراد با قارچ سمی کم است اما نمی‌توان آن را نادیده گرفت. تولید کنندگان باتجربه قارچ‌های خوراکی می‌گویند: به هیچ وجه نباید درباره سمی و یا غیر سمی بودن قارچ ریسک کرد آقای cotter یکی از تولید کنندگان قارچ است، می‌گوید برای اینکه قارچ سمی تحویل خریداران ندهیم، روی قارچ‌های پرورشی خود آزمایش‌های گوناگونی انجام می‌دهیم تا از سمی نبودن آن‌ها کاملا مطمئن شویم. وی در کارولینای جنوبی این گونه قارچ‌ها را به خریداران ارائه داده است.

 

عواقب پیش بینی نشده در عدم شناسایی درست قارچ سمی و غیر سمی، می‌تواند بسیار مرگبار باشد. در پاره‌ای از مواقع اشخاصی که قارچ سمی مصرف می‌کنند، نیاز به پیوند کبد پیدا می‌کنند. این در حالی است که برخی با مصرف قارچ سمی جان خود را نیز از دست می‌دهند. به گفته انجمن آمریکایی مرکز کنترل سموم در اسکندریه، ویرجینیا؛ در سال ۲۰۱۱؛ ۶۴۲۹ مورد مسمومیت حاصل از مصرف قارچ‌های سمی شناسایی شد که در این بین ۲ نفر جان خود را از دست دادند.

ادامه نوشته